Endometriozis Cerrahisi Son 15 Yılda Nasıl Değişti?

Benim Endometriozis Cerrahisine Yaklaşımım Nasıl Gelişti?

İleri evre endometriozis cerrahisi yalnızca bir kistin çıkarılması anlamına gelmez. Özellikle bağırsak, mesane, üreter veya derin pelvis tutulumu bulunan hastalarda cerrahi planlama; ağrının azaltılması, organ fonksiyonlarının korunması ve uzun dönem yaşam kalitesinin sürdürülebilmesi arasında hassas bir denge gerektirir.

Ben endometriozis cerrahisiyle erken dönemde ilgilenmeye başlayan ve bu alanın son 15–20 yıldaki dönüşümüne bizzat tanıklık eden hekimlerden biriyim.

2013 yılından itibaren özellikle derin endometriozis cerrahisi alanında çalışmaya ve ileri evre endometriozis ameliyatları yapmaya başladım. O dönemde derin infiltratif endometriozis kavramı bile bugünkü kadar yaygın bilinmiyordu.

Yaklaşık 15–20 yıl önce endometriozis; hem dünyada hem de Türkiye’de bugünkü kadar iyi tanınan bir hastalık değildi. Bunun en önemli nedenlerinden biri, ultrasonografi ve MR görüntüleme yöntemlerinin bugünkü kadar gelişmiş olmamasıydı. Özellikle bağırsak, mesane veya derin pelvis yerleşimli hastalıkların önemli bir kısmı tanı alamıyor, hastalar yıllarca farklı şikayetlerle, kronik pelvik ağrılarla veya geçmeyen adet sancılarıyla doğru tedaviye ulaşamadan takip ediliyordu.

2015 yılında Türkiye’de endometriozis üzerine odaklanan ilk *“Endometriozis Poliklinikleri”nden birinin oluşturulmasında aktif olarak yer aldım. Ancak kısa süre sonra, cerrahi bakış açımı önemli ölçüde değiştiren jinekolojik onkoloji yandal eğitimime geçtim.

Jinekolojik Onkoloji Eğitiminin Cerrahime Katkısı

Onkoloji eğitimi süreci, endometriozis cerrahisindeki yaklaşımım açısından önemli bir avantaj sağladı. Çünkü önce endometriozis hastalığını, ağrı mekanizmalarını ve organ tutulumlarını yakından tanıma fırsatı buldum; daha sonra ise 2016–2018 yılları arasında jinekolojik onkoloji yandal eğitimimi tamamlayarak ileri pelvis anatomisi, retroperitoneal cerrahi ve kompleks diseksiyon teknikleri konusunda yoğun deneyim kazandım.

Bugün kanser cerrahisinde öğrendiğim birçok teknik ve anatomik yaklaşımın, ileri evre endometriozis cerrahisinde ciddi katkı sağladığını düşünüyorum.

Özellikle şu başlıklar, ileri evre endometriozis ameliyatlarında büyük önem taşımaktadır ve ileri pelvis cerrahisi deneyimi gerektirir:

• Sinir Koruyucu Cerrahi: Mesane ve bağırsak fonksiyonlarının korunmasına yönelik dikkatli diseksiyon teknikleri.
• Organ Koruyucu Yaklaşım: Hastalığı temizlerken sağlıklı dokuların ve organ fonksiyonlarının mümkün olduğunca korunması.
• Üreter Çevresi Cerrahisi: İdrar yollarının güvenliği açısından ileri pelvis anatomisinin detaylı değerlendirilmesi.
• Bağırsak Komşuluğundaki Hastalıkların Yönetimi: Özellikle bağırsak endometriozisi bulunan hastalarda anatomik planların dikkatli korunması ve uygun cerrahi stratejinin belirlenmesi.
• Komplikasyon Yönetimi: Kompleks pelvis cerrahilerinde oluşabilecek risklerin öngörülmesi ve yönetilmesi.

Bazı ileri evre olgularda ise kolorektal cerrahi, üroloji, radyoloji ve infertilite ekipleriyle multidisipliner değerlendirme gerekebilmektedir.

Endometriozis cerrahisinin neden standart bir ameliyat yaklaşımıyla değerlendirilemeyeceği hakkında daha detaylı bilgi için: Endometriozis Cerrahisi Neden Sıradan Bir Ameliyat Değildir?

Güncel Pratiğim ve Cerrahi Deneyimim

Yıllar içerisinde özellikle ileri ve kompleks endometriozis olguları üzerine yoğunlaştım. Günümüzde pratiğimin önemli bir bölümünü; bağırsak, mesane, üreter veya derin pelvis tutulumu bulunan hastalar ile daha önce ameliyat geçirmiş kompleks revizyon olguları oluşturmaktadır.

Pratiğimin önemli bir kısmını ayrıca ileri evre çikolata kisti ameliyatı ve doğurganlığı korumaya yönelik cerrahi planlamalar oluşturmaktadır.

• Yıllık Vaka Sayısı: Her yıl ortalama 60–70 ileri evre endometriozis vakasının cerrahi tedavisi ve yönetimiyle ilgileniyorum.
• Akademik Ödül: 2021 yılında Türkiye Jinekolojik Endoskopi Platformu Kongresi’nde sunduğum “DIE Cerrahisi – TLH – Ovaryen Suspansiyon” başlıklı cerrahi videom, endometriozis cerrahisi kategorisinde Birincilik Ödülü’ne layık görüldü.

Cerrahi Felsefem: “En Agresif Cerrahi, Her Zaman En Doğru Cerrahi Değildir”

Bugün ileri evre endometriozis hastalarında cerrahi yaklaşım konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Özellikle bağırsak tutulumu olan bazı hastalarda daha agresif cerrahi yaklaşımlar ve segmenter bağırsak rezeksiyonları gerekli olabilir ve uygun hastalarda önemli fayda sağlayabilir.

Ancak her hastada en agresif cerrahinin en doğru yaklaşım olduğuna inanmıyorum.

Bazı olgularda hastanın şikayetleri, yaşam kalitesi, gebelik beklentisi ve hastalığın anatomik yaygınlığı birlikte değerlendirilerek daha koruyucu ve dengeli bir cerrahi yaklaşım tercih edilebilir. Uygun hastalarda dikkatli “shaving” (tıraşlama) teknikleri ile bağırsak bütünlüğünü ve fonksiyonlarını koruyarak başarılı sonuçlar elde etmek mümkün olabilmektedir.

Özellikle gebelik planlayan hastalarda, cerrahi yaklaşımın yumurtalık rezervi ve doğurganlık üzerine etkileri ayrıca değerlendirilmelidir. Bu konuyla ilgili detaylı bilgi için: Endometriozis Cerrahisi Doğurganlığı Artırır mı?

Bence endometriozis cerrahisinin en önemli noktalarından biri; yalnızca hastalığı çıkarmak değil, hastanın uzun dönem yaşam kalitesini ve doğurganlığını koruyan doğru dengeyi kurabilmektir.

Kişiye Özel Cerrahi Planlama Neden Önemlidir?

Endometriozis cerrahisi son yıllarda önemli ölçüde gelişti. Ancak hâlâ her hastayı aynı kalıba sokmak veya herkese aynı cerrahi yaklaşımı uygulamak doğru değildir.

Tedavi planı; hastalığın yaygınlığı, ağrı düzeyi, görüntüleme bulguları, yumurtalık rezervi ve hastanın gelecek dönem gebelik beklentisi birlikte değerlendirilerek tamamen kişiye özel, adeta terzi usulü planlanmalıdır.

Bence başarılı endometriozis cerrahisi yalnızca hastalığın çıkarılmasıyla değil; ağrının azaltılması, organ fonksiyonlarının korunması ve hastanın yaşam kalitesinin uzun vadede sürdürülebilmesiyle değerlendirilmelidir.

Endometriozis hakkında daha genel bilgiler, belirtiler ve tedavi seçenekleri için ayrıca şu sayfayı inceleyebilirsiniz: Endometriozis Nedir? Belirtiler ve Tedavi

Ayrıca TV8’de yayınlanan röportajımda endometriozis ve çikolata kistleri hakkında güncel değerlendirmelerimi paylaşmıştım: TV8 Endometriozis Röportajı

Eğer siz de yıllardır teşhis edilemeyen veya ileri evre olduğu belirtilerek yaşam kalitenizi gölgeleyen endometriozis şikayetleri yaşıyorsanız, hastalığınızın boyutunu ve size özel en doğru yaklaşımı belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.