Yumurtalık Kisti

Kist Nedir? Yumurtalık Kisti (Over Kisti) Nedir?

Yumurtalık kistleri, özellikle üreme çağındaki kadınlarda sık görülen yapılardır. Çoğunlukla kendiliğinden kaybolan ve yalnızca ultrason ile takip edilmesi yeterli olan basit kistler şeklinde görülürler.

Ancak kompleks yapıya sahip kistlerin detaylı değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda ek incelemelerle araştırılması gerekir. Özellikle ileri yaşta veya menopoz döneminde tespit edilen yumurtalık kistlerinde kötü huylu olma ihtimali mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

Kist Nedir?

Kist, genellikle içi sıvıyla dolu olan kesecik şeklindeki yapılardır. Yumurtalıkta görülen kistler de çoğunlukla sıvı içerir. Ancak bazı yumurtalık kistlerinin içinde yalnızca sıvı değil, farklı dokular da bulunabilir.

Örneğin:

• Çikolata kistleri, koyu kahverengi ve yoğun kıvamlı sıvı içerir.
• Dermoid kistler, yağ, kıl, kemik ve diş hücreleri gibi farklı dokular barındırabilir.

Yumurtalık Kisti Nedir?

Yumurtalık kisti, yumurtalık dokusunda gelişen ve içeriği kistin türüne göre değişebilen yapılardır. Tıp dilinde bu kistler over kisti olarak da adlandırılır.

Yumurtalık kistleri bazı kadınlarda hiçbir belirti vermezken, bazı durumlarda kasık ağrısı, adet düzensizliği, şişkinlik veya sık idrara çıkma gibi şikayetlere neden olabilir.

Yumurtalık Kisti Neden Olur?

Yumurtalık kistleri farklı nedenlerle oluşabilir. Kistin ortaya çıkış nedeni, kistin türüne göre değişiklik gösterir.

Yumurtalık kistleri genel olarak iki ana grupta incelenir:

1. İyi huylu yumurtalık kistleri
2. Kötü huylu yumurtalık kistleri

İyi Huylu Yumurtalık Kistleri

İyi huylu yumurtalık kistleri arasında şunlar yer alır:

• Folikül kistleri
• Hemorajik kistler
• Korpus luteum kisti
• Çikolata kistleri
• Dermoid kistler
• Teka lutein kistleri
• Yumurtalık apsesi

Kötü Huylu Yumurtalık Kistleri

Kötü huylu yumurtalık kistleri, köken aldıkları hücre tiplerine göre sınıflandırılır. Genel olarak üç ana grupta değerlendirilir:

• Epitelyal tümörler
• Seks kord-stromal tümörler
• Germ hücreli tümörler

Yumurtalık Kisti Çeşitleri Nelerdir?

Yumurtalık kistleri oluşum mekanizmalarına, içeriğine ve yol açtığı şikayetlere göre farklı türlere ayrılır.

1. Folikül Kistleri

Folikül kistleri, yumurtalıklarda düzgün büyüyemeyen veya çatlamayan foliküllerin içi sıvı dolu kistlere dönüşmesiyle oluşur.

Genellikle birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur ve çoğu zaman ciddi bir soruna yol açmaz. Ancak bazı durumlarda adet düzensizliklerine neden olabilir.

2. Hemorajik Kistler

Hemorajik kistler, halk arasında kanamalı kist olarak da bilinir.

Kadınlarda her ay düzenli olarak bir yumurta gelişir ve belirli bir boyuta ulaştığında çatlar. Bazen yumurtanın çatlaması sırasında kılcal damarlardan kanama meydana gelir. Bu kan yumurta içinde birikirse hemorajik kist oluşabilir.

Hemorajik kistler kasık ağrısına neden olabilir. Nadiren kanama kendiliğinden durmazsa karın içine yoğun kanama gelişebilir. Bu durumda acil cerrahi müdahale gerekebilir.

3. Korpus Luteum Kisti

Korpus luteum kisti, yumurtlama sonrası oluşan bir yapıyla ilişkilidir.

Yumurtanın tüpe atılmasının ardından geride kalan yapıya korpus luteum denir. Bu yapı içinde sıvı veya kan birikirse korpus luteum kisti oluşabilir.

4. Çikolata Kisti

Çikolata kisti, tıbbi adıyla endometrioma, rahim iç zarındaki hücrelerin yumurtalıklara yerleşmesi ve burada birikmesiyle oluşur.

Bu kistlere çikolata kisti denmesinin nedeni, içeriğindeki koyu kahverengi sıvının erimiş çikolataya benzemesidir.

Çikolata kistleri şu sorunlara yol açabilir:

• Şiddetli adet ağrısı
• Kasık ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Kısırlık
• Yumurtalık rezervinde azalma

5. Dermoid Kistler

Dermoid kistler, genellikle doğuştan gelen ve iyi huylu olan yumurtalık kistleridir.

Bu kistlerin içinde farklı dokular bulunabilir:

• Yağ
• Kıl
• Diş
• Kemik

Dermoid kistler çoğunlukla belirti vermez. Ancak büyüdüklerinde ağrıya veya çevre dokulara bası yaparak şikayetlere neden olabilir.

6. Yumurtalık Apsesi

Yumurtalık apsesi, genellikle pelvik enfeksiyonlar sonucunda ortaya çıkar. Yumurtalık ve çevresinde iltihaplı sıvı birikimiyle karakterize ciddi bir enfeksiyondur.

Yumurtalık apsesi şu belirtilere yol açabilir:

• Yüksek ateş
• Kasık ağrısı
• Vajinal akıntı
• Halsizlik
• Karın ağrısı

Erken teşhis ve antibiyotik tedavisi önemlidir. İlerlemiş durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.

7. Kötü Huylu Yumurtalık Kistleri

Kötü huylu yumurtalık kistleri, yumurtalığı oluşturan hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişebilir. Bu durum yumurtalık kanseriyle ilişkili olabilir.

Bu nedenle özellikle menopoz sonrası dönemde görülen, kompleks yapıda olan veya hızlı büyüyen kistlerin detaylı değerlendirilmesi gerekir.

Yumurtalık Kisti Nasıl Anlaşılır?

Yumurtalık kistleri genellikle jinekolojik muayene ve ultrason ile tespit edilir.

Muayene sırasında yumurtalıklarda büyümeye bağlı bir kitle hissedilirse ultrason değerlendirmesi yapılır. Ultrason sayesinde kistin:

• Boyutu
• Yapısı
• Türü
• İçeriği
• Basit veya kompleks olup olmadığı

değerlendirilebilir.

Cinsel aktif kadınlarda daha yüksek görüntü kalitesi sağladığı için vajinal ultrason tercih edilebilir. Cinsel aktif olmayan kadınlarda ise idrara sıkışık halde karından yapılan ultrason ile değerlendirme yapılabilir.

Kompleks yumurtalık kisti tespit edilirse daha detaylı değerlendirme için MR görüntüleme istenebilir.

Hangi Yumurtalık Kistleri Tehlikelidir?

Yumurtalık kistinin tehlikeli olup olmadığını anlamak için ultrason, MR ve bazı kan testleri birlikte değerlendirilir.

Aşağıdaki özelliklere sahip kistler daha dikkatli incelenmelidir:

• Büyük boyutlu kistler
• Düzensiz sınırlı kistler
• İçinde solid alanlar bulunan kistler
• Karın içinde sıvı birikimine yol açan kistler
• Her iki yumurtalığı birden tutan kistler
• Menopoz sonrası dönemde görülen kistler
• Tümör belirteçleri yüksek olan kistler

Tümör belirteçlerinin çok yüksek olması, kistin kötü huylu olabileceğini düşündürebilir. Ancak hafif yükselmeler her zaman kanser anlamına gelmez. İyi huylu kistlerde de tümör belirteçlerinde artış görülebilir.

Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?

Yumurtalık kistleri çoğu zaman belirti vermez. Ancak bazı durumlarda farklı şikayetlere yol açabilir.

En sık görülen yumurtalık kisti belirtileri şunlardır:

• Kasık ağrısı
• Karın ağrısı
• Alt karında bası hissi
• Adet düzensizliği
• Ara kanama
• Şişkinlik
• Sık idrara çıkma
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Adet döneminde şiddetli ağrı

Özellikle çikolata kistleri belirti verme eğilimindedir. Bu kistler adet dönemlerinde şiddetli kasık ve karın ağrısına neden olabilir.

Yumurtalık Kisti Ne Zaman Ağrı Yapar?

Yumurtalık kistleri bazı durumlarda ağrıya neden olabilir. Ağrının şiddeti ve yeri kistin türüne, boyutuna ve gelişen komplikasyona göre değişir.

Yumurtalık kisti şu durumlarda ağrı yapabilir:

• Kist büyüdüğünde
• Kist duvarı gerildiğinde
• Kist yırtıldığında
• Kist içine kanama olduğunda
• Yumurtalık apsesi geliştiğinde
• Yumurtalık kendi etrafında döndüğünde
• Çikolata kisti varlığında
• İleri evre kötü huylu hastalıklarda karında sıvı biriktiğinde

Yumurtalığın kendi etrafında dönmesi over torsiyonu olarak adlandırılır. Bu durum ani ve şiddetli ağrıya neden olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Yumurtalık Kisti Ara Kanama Yapar mı?

Evet, bazı yumurtalık kistleri ara kanamaya neden olabilir.

Özellikle hormon sentezleyen yumurtalık kistleri rahim iç zarında düzensiz büyüme ve dökülmeye yol açabilir. Bu durum ara kanama şeklinde kendini gösterebilir.

Ara kanamaya en sık neden olan kistler, hormon üretmeye devam eden fonksiyonel yumurtalık kistleridir. Ayrıca bazı yumurtalık kanseri türleri de östrojen hormonu sentezleyerek rahim iç zarının dengesini bozabilir.

Yumurtalık Kisti Tedavisi Nasıl Yapılır?

Yumurtalık kisti tedavisi, kistin türüne, boyutuna, hastanın yaşına, şikayetlere ve kistin kötü huylu olma ihtimaline göre değişir.

Tedavi seçenekleri genel olarak şunlardır:

• Takip
• İlaç tedavisi
• Antibiyotik tedavisi
• Cerrahi müdahale
• Patolojik inceleme

Fonksiyonel Yumurtalık Kistlerinde Tedavi

Fonksiyonel yumurtalık kistleri genellikle basit kistlerdir. Çoğu zaman tedavi gerektirmeden kendiliğinden kaybolurlar.

Bu tür kistlerde doktor kontrolünde ultrason takibi yeterli olabilir.

Ağrıya Neden Olan Kistlerde Tedavi

Şiddetli ağrıya neden olan yumurtalık kistlerinde cerrahi tedavi gerekebilir. Ancak ameliyat kararı verilmeden önce ağrıya yol açabilecek diğer nedenler de değerlendirilmelidir.

Yumurtalık Apsesinde Tedavi

Yumurtalık apseleri öncelikle antibiyotik tedavisiyle kontrol altına alınmaya çalışılır.

Antibiyotik tedavisine rağmen apse küçülmezse veya şikayetler devam ederse cerrahi müdahale ile apse boşaltılabilir.

Çikolata Kistinde Tedavi

Çikolata kistlerinde en sık görülen şikayet adet dönemindeki şiddetli ağrıdır.

İlk basamak tedavi genellikle ilaç tedavisidir. Ancak ilaç tedavisine yanıt alınamazsa ve ağrı çok şiddetliyse ameliyat gündeme gelebilir.

Çikolata kisti ameliyatlarında yumurtalık rezervi etkilenebileceği için cerrahi karar dikkatli verilmelidir.

Kötü Huylu Şüpheli Kistlerde Tedavi

Kötü huylu olma şüphesi taşıyan yumurtalık kistleri ameliyatla çıkarılmalı ve patolojik olarak incelenmelidir.

Bir yumurtalık kistinin kanser olup olmadığını kesin olarak belirlemek, ameliyatla alınan dokunun patolojik incelemesiyle mümkündür.

Yumurtalık Kisti Kaç Cm Olunca Tehlikelidir?

Yumurtalık kistinde ameliyat veya takip kararı verirken yalnızca kistin boyutu dikkate alınmaz.

Değerlendirmede şu faktörler önemlidir:

• Kistin boyutu
• Kistin yapısı
• Kistin büyüme hızı
• Hastanın yaşı
• Hastanın şikayetleri
• Menopoz durumu
• Kötü huylu olma riski
• Ultrason ve MR bulguları
• Kan testleri

Bazı büyük kistler takip edilebilirken, küçük ancak şüpheli yapıda olan kistler cerrahi gerektirebilir.

Yumurtalık Kisti Ameliyatı

Yumurtalık kisti ameliyatı, bazı özel durumlarda gerekli olabilir.

Ameliyat gerektirebilecek durumlar şunlardır:

• Şiddetli ağrı
• Kistin yırtılmasına bağlı kanama
• Over torsiyonu
• Kistin kötü huylu olma şüphesi
• Büyük ve bası yapan kistler
• Takipte kaybolmayan veya büyüyen kistler

Yumurtalık kisti ameliyatı açık cerrahi veya kapalı yöntemle yapılabilir. Kapalı yöntem laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı olarak adlandırılır.

Ameliyatın temel amacı, yumurtalığa zarar vermeden kisti dikkatlice ayırmak ve kist içeriğini karın içine dökmeden çıkarmaktır.

Laparoskopik Yumurtalık Kisti Ameliyatı

Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı, uygun hastalarda sık tercih edilen kapalı cerrahi yöntemdir.

Bu yöntemin avantajları şunlardır:

• Daha az ağrı
• Daha küçük kesi
• Daha kısa hastanede kalış süresi
• Daha hızlı iyileşme
• Daha kısa sürede günlük yaşama dönüş

Laparoskopik ameliyat sonrası hastalar genellikle ertesi gün taburcu edilebilir.

Yumurtalık Kisti Patlarsa Ne Olur?

Yumurtalık kistinin duvarının yırtılması halk arasında kist patlaması olarak bilinir.

Kist patladığında içeriği karın içine yayılabilir. Basit yumurtalık kistleri genellikle berrak sıvı içerir. Bu sıvının karın içine yayılması çoğu zaman ciddi bir şikayete neden olmaz. Ancak bazı durumlarda ağrı oluşabilir.

Kist patladığında kanama da meydana gelebilir. Kanama çoğunlukla kendiliğinden durur. Ancak yoğun kanama olursa hastanın genel durumu bozulabilir ve cerrahi müdahale gerekebilir.

Çikolata kistlerinin patlaması durumunda yoğun kist içeriği karın içine dökülebilir ve şiddetli ağrıya neden olabilir.

Yumurtalık apsesi veya dermoid kistlerin yırtılması ise daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu durumda ateş, yaygın karın ağrısı, bulantı ve kusma görülebilir. Acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Yumurtalık Kisti Nasıl İyileşir?

Yumurtalık kistinin iyileşme süreci kistin türüne göre değişir.

• Fonksiyonel yumurtalık kistleri genellikle kendiliğinden küçülerek kaybolur.
• Yumurtalık apseleri antibiyotik tedavisiyle kontrol altına alınabilir.
• Çikolata kistleri baskılayıcı hormon tedavileriyle küçülebilir.
• Kötü huylu şüpheli kistler cerrahi olarak çıkarılır.
• Dermoid kistler çoğu zaman cerrahi olarak tedavi edilir.

Kist Ağrısına Ne İyi Gelir?

Kist ağrısının tedavisi, ağrının nedenine göre planlanmalıdır.

Bazı durumlarda ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Çikolata kistlerine bağlı gelişen ağrılarda progesteron içeren ilaçlar ve ağrı kesiciler tercih edilebilir.

Yumurtalık kisti ağrısına iyi geldiği düşünülen bitkisel tedavilerle ilgili bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle ağrı durumunda doktor değerlendirmesi önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rahimde kist olur mu?

Kistik oluşumlar genellikle yumurtalıklarda ortaya çıkar. Nadiren rahim dokusunda da kistik yapılar görülebilir.

Yumurtalıklarda görülen küçük kistler önemli midir?

Yumurtalıklarda görülen küçük, içi sıvı dolu kistler çoğunlukla çatlamamış foliküllerdir.

Ultrason değerlendirmesinde bu kistlerin içinde solid yapı bulunmuyorsa ve kompleks özellik göstermiyorsa genellikle 1-2 ay içinde kendiliğinden kaybolabilir.

Bekarlarda yumurtalık kisti nasıl tedavi edilir?

Bekar kadınlarda yumurtalık kisti tedavisi diğer kadınlardan farklı değildir.

Tedavi; kistin türüne, boyutuna ve oluşturduğu şikayetlere göre planlanır. İlaç tedavisi, takip veya cerrahi müdahale uygulanabilir.

Cinsel aktif olmayan hastalarda ultrason değerlendirmesi genellikle karından yapılır.

Yumurtalık kistinin zararları nelerdir?

Yumurtalık kistleri bazı durumlarda farklı sorunlara yol açabilir.

Olası zararlar şunlardır:

• Yumurtalık rezervinde azalma
• Şiddetli kasık ağrısı
• Adet düzensizliği
• Ara kanama
• Yumurtalık torsiyonu
• Kist yırtılması
• Karın içine kanama
• Enfeksiyon
• Kısırlık
• Kötü huylu hastalık şüphesi

Özellikle çikolata kistleri yumurtalık rezervi üzerinde olumsuz etkilere sahip olabilir. Dermoid kistler ise yumurtalığın kendi etrafında dönmesine neden olabilir.

Sonuç

Yumurtalık kistleri kadınlarda sık görülen yapılardır ve çoğu zaman iyi huyludur. Ancak her kist aynı değildir. Kistin boyutu, yapısı, hastanın yaşı, belirtiler ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Basit yumurtalık kistleri çoğu zaman takip ile izlenebilirken, kompleks yapıda olan, büyüyen, ağrı yapan veya kötü huylu olma şüphesi taşıyan kistlerde ileri inceleme ve tedavi gerekebilir.

Yumurtalık kisti şüphesi olan kişilerin doğru tanı ve tedavi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması önemlidir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için mutlaka uzman hekime danışılmalıdır.